Σκέψεις

Οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες εμπνέονται πολύ από την φιγούρα του απλού ανθρώπου – αν μιλούσα πολιτικά, που δεν μιλάω, όπως ξέρετε, θα έλεγα “του μικροαστού”, αλλά επειδή δεν μιλάω πολιτικά, θα πω απλώς “του απλού ανθρώπου” – που δεν αντέχει άλλο την ζωή του και ξυπνάει ένα πρωί και κάνει την επανάστασή του.  Γίνεται Δράκος, Έμπορος Ναρκωτικών, Δολοφόνος, Χαρτοπαίκτης, Υπόγειο, Κομμουνιστής, Αναρχικός, Τρομοκράτης. Και ξέρεις γιατί το κάνουν αυτό οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες; Γιατί εύχονται αυτό που περιγράφουν να είναι αλήθεια. Εύχονται να ξυπνήσει αυτός με το συγκεκριμένο ωράριο, τον συγκεκριμένο μισθό, τις συγκεκριμένες άδειες, τις συγκεκριμένες καλημέρες και τις κάποιες καληνύχτες –  – εύχονται να ξυπνήσει αυτός μια μέρα και να μην του αρκούν αυτά. Εύχονται να ξυπνήσει αυτός μια μέρα και να γίνει σαν κι αυτούς. Να έχει απορίες.  Να παίρνει ρίσκα. Να πνίγεται στο σκοτάδι. Κατά βάθος, οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες ζηλεύουν αυτόν τον άνθρωπο.  Τρομερά πολύ. Τον ζηλεύουν τρομερά πολύ. Αν μπορούσαν, θα ήταν σαν αυτόν. Θέλουν. Αλλά δεν μπορούν. Δεν μπορούν. Γι’ αυτό, παίρνουν αυτόν τον άνθρωπο και τον ξυπνάνε μια μέρα, με το ζόρι. Τον βάζουν να φορέσει το δικό τους κοστούμι. Τον ξυπνάνε μια μέρα, με το ζόρι, και του φυτεύουν αμφιβολίες. Τον καταδικάζουν να ακολουθήσει δαίμονες κι αγγέλους. Να γνωρίσει την απόλαυση. Να βυθιστεί στην πτώση. Τον ξυπνάνε μια μέρα, με το ζόρι, και τον καταστρέφουν. Και, να σου πω και κάτι – καλά κάνουν. Δίκιο έχουν. Θέλουν να τα’ χουν καλά με τον εαυτό τους. Αλήθεια – υπάρχει πιο αγνή πρόθεση από αυτήν; Nα τα’ χουν καλά με τον εαυτό τους. Να αισθανθούν ότι είναι οι καλύτεροι. Ότι οι επιλογές τους είναι οι σωστές. Ότι έτσι πρέπει να γίνεται. Αυτό είναι το φυσιολογικό. Θέλουν να αισθανθούν ότι έχει νόημα η ζωή τους – αυτή η τόσο αβέβαιη ζωή. Ότι έχει νόημα η αβεβαιότητα. Λόγο ύπαρξης. Οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες θέλουν να αισθανθούν ότι έχει νόημα η δική τους ζωή. Όλοι αυτό θέλουν, άλλωστε. Να έχει νόημα η δική τους ζωή. Αυτός είναι ο κανόνας. Οι συγγραφείς και γενικά οι καλλιτέχνες δεν αποτελούν εξαίρεση.

Aliki Rosebud 17 Apr 2021 1:59 pm Το τι δεν θέλω, το ξέρω καλύτερα από το τι θέλω. Λένε ότι είναι σημαντικό αυτό. Πράγματι, είναι. Τώρα τελευταία όμως, έχω αρχίσει να ανακαλύπτω και το τι θέλω. Είναι όμορφο που ξεπαγώνω αυτή τη διαδικασία, ξανά, μετά από τόσα πολλά χρόνια. Μην γελάς. Είναι στ’ αλήθεια πολλά. Δεν θέλω καν να τα μετρήσω. Τόσο μικρή κι όμως – τόσα πολλά χρόνια φοβισμένη. Τώρα τελευταία, έχω αρχίσει να ανακαλύπτω ότι θα ήθελα να είμαι με έναν άνθρωπο, που θα είναι ο σύντροφός μου. Από χθες μέχρι σήμερα κατάλαβα ότι -ή μήπως πιο σωστή θα ήταν η φράση: παραδέχτηκα στον εαυτό μου ότι- ένα από τα στοιχεία που θέλω να υπάρχουν στην καθημερινότητά μου είναι η δημιουργική απώλεια. Και για να μην μπερδευτείς – απώλεια, εννοώ του χώρου και του χρόνου. Μπορώ να φανταστώ την Αλίκη μαζί με έναν άνθρωπο, κάπου, κάποτε, σε ένα διαμέρισμα, ένα σπίτι, μια παραλία, ένα καταφύγιο, μια ταράτσα. Κάπου εκεί. Ή και κάπου αλλού. Όπου κι αν βρίσκονται, πάντως, θα είναι μαζί. Αλλά θα είναι όντως μαζί. Στ’ αλήθεια.  Ένα πλάνο φονταρισμένο στο κέντρο: αυτή κι αυτός. Από κάθε οπτική γωνία. Απ’ όπου κι αν το βλέπεις, από όποια απόσταση κι απ’ όποιο βάθος, θα είναι πάντα αυτή κι αυτός στο κέντρο. Θα χάνονται ο ένας στην άλλη. Θα ανακαλύπτουν. Θα επιστρέφουν. Και ξανά απ’ την αρχή. Θα χάνουν τον χώρο και τον χρόνο – και αυτό δεν θα είναι καταστροφή, αλλά δημιουργία. Η απώλειά τους θα είναι γεμάτη φως – το φως του καινούργιου που γεννιέται – σκέψου, κάτι σαν την Ανάσταση του Χριστού: Σκηνή 1/Σκοτάδι: Χάνονται στο σκοτάδι, ο καθένας μόνος του. Σκηνή 2/Προσέγγιση: Γνωρίζονται. Σκηνή 3/Αλληλεπίδραση: Ανταλλάσσουν τα σκοτάδια τους. Σκηνή 4/Θάνατος: Χάνονται. Σκηνή 5/Φως: Γεννάει το φως του, ο καθένας μόνος του. Σκηνή 6/Επαφή: Το φως γνωρίζεται με το φως. Σκηνή 7/Ανακάλυψη: Αναδύονται μαζί από το κοινό φως. Σκηνή 8/Σταθερότητα: Εδραιώνεται το φως. Σκηνή 9/Γέννηση: Το φως φέρει πάνω στο σώμα του τις σκιές του σκοταδιού. Κυκλικό σχήμα: ξεκινάει ξανά η διαδικασία από την Σκηνή 1. Και κάπως έτσι, η Αλίκη θα σταματήσει επιτέλους να φοβάται τόσο πολύ τον ήλιο. Δεν θα κλαίει πια, όταν ανοίγει τα παντζούρια της και τον βλέπει έτσι λαμπρό και περήφανο. Τώρα πια, θα ανοίγει τα παντζούρια της, θα βλέπει τον ήλιο και θα τον χαιρετάει. Και θα χαμογελάει και στο φεγγάρι – γιατί τώρα πια δεν φοβάται ότι μόλις το δείξει σε κάποιον αυτός θα θέλει να φύγει – ή μάλλον, πιο συχνά, θα θέλει η ίδια να φύγει.  Και γενικά, τώρα πια, θα χαμογελάει. Στις εποχές και στα καιρικά φαινόμενα. Στον Θεό. Στον Κόσμο. Στην κίνηση του Κόσμου. Τώρα πια ξέρει, ότι όλα είναι κίνηση. Μόνο κίνηση. Τώρα πια ξέρει. Ακόμη κι όταν στέκεται ακίνητη, η καρδιά της κινείται. Συνεχίζει να χτυπάει. Δεν σταματάει ποτέ. Αυτές είναι οι συνδέσεις που μας ταιριάζουν. Οι συνδέσεις που μας ταιριάζουν είναι οι συνδέσεις που μας πηγαίνουν πιο ψηλά, όλο και πιο ψηλά. Και μας φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά στην Δημιουργία.  Την δική μας Δημιουργία.  ΥΓ. Μου έλλειψες. Μου λείπουν οι άνθρωποι που, με τον δικό τους τρόπο και για κάποιον λόγο που δεν ξέρω, επιμένουν να μην αποσυνδέομαι από την ψυχή μου και έχουν πιστέψει σε μένα και σ’ αυτήν. Με την ελπίδα να βρεθούμε σύντομα μόλις τελειώσουν οι μέρες καραντίνας vol.2342342454 Με αγάπη,  το Τριαντάφυλλο – Alkis Nerodit 17 Apr 2021 8:16 am Τριανταφυλλάκι μου, πολύ χάρηκα που μου έγραψες αυτό το e-mail. Φαντάσου, είμαστε πια στην εποχή που τα e-mail φαντάζουν αρχαιολογία στην επικοινωνία των ανθρώπων – κάτι σαν να γράφεις γράμμα, να το διπλώνεις στο φάκελο, να σαλιώνεις το γραμματόσημο και όλη αυτή η διαδικασία (άραγε πόσοι άνθρωποι δεν έχουν στείλει  ή δεν έχουν λάβει πια ποτέ τους ένα γράμμα;). Ο φόβος είναι πλέον η μόνιμη κοινωνική κατάσταση – και όπως δεν πρέπει να τον συνηθίσουμε ως κοινωνία, το ίδιο και ως άνθρωποι δεν πρέπει να τον αφήσουμε να μας κατατρώει… Όχι, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν “πρέπει” να φοβόμαστε – για όλους μας έρχονται οι φορές και οι στιγμές (καμία φορά ακόμη και τα χρόνια, πολλά χρόνια) που φοβόμαστε. Όμως, θα είναι λάθος να αφήσουμε τον φόβο να μας ακινητοποιήσει. Να μας κάνει να στέκουμε ακίνητοι και βουβοί απέναντι του. Ό,τι γυρεύουμε, δεν θα έρθει άμα δεν το ψάξουμε. Μην περιμένεις τίποτα. Μην περιμένεις για τίποτα. Τίποτα δεν έρχεται. Όλα όσα συμβαίνουν, όλα όσα μας συμβαίνουν, τα συναντάμε. Αλλά, η συνάντηση προϋποθέτει την αναζήτηση και όχι την προσμονή. Και να θυμάσαι:  Να αφήνεις τον ήλιο να σου χαϊδεύει το πρόσωπο – αλλά δεν χρειάζεται και να καείς.  – ξέρω ότι αγαπάς τα τελετουργικά, εγώ ξέρεις, δεν πιστεύω και τόσο σ’ όλα αυτά, αλλά λατρεύω την Ανάσταση γιατί μου θυμίζει την επΑνάσταση – μην γελάς, σε βλέπω! Να προσέχεις τριανταφυλλάκι μου – και να μην ξεχνάς ότι γράφεις υπέροχα!!!!!

Όπως ξέρουμε, η τέχνη δεν είναι απλώς διακοσμητική. Είναι μια ενυπόστατη έκφραση της συνέιδησης -ατομικής και συλλογικής, συχνά ακόμα μια τρανταχτή κραυγή για αλλαγή. Σε όλη την ιστορία, όταν η καταπίεση έχει φιμώσει τις φωνές του κόσμου, η εικαστική τέχνη έχει μιλήσει με μια δύναμη που οι λέξεις από μόνες τους δεν μπορούν να φτάσουν. Μέσα από πινελιές, στένσιλ, γλυπτά και πίξελ, η τέχνη μετατρέπει το θυμό σε όραμα, την απελπισία σε ελπίδα και στιγμές αδικίας σε διαχρονικά σύμβολα αντίστασης. Ξεκινώντας από τον 20ό αιώνα, η Γκερνίκα του Πάμπλο Πικάσο παραμένει μέχρι και σήμερα μια από τις πιο καυστικές αντιπολεμικές δηλώσεις, με τη μονοχρωματική αγωνία της να απαθανατίζει τη φρίκη του ισπανικού εμφυλίου πολέμου. Οι σαρωτικές τοιχογραφίες του Ντιέγκο Ριβέρα στην Πόλη του Μεξικού δεν αποτέλεσαν απλά τη διακόσμηση των δημόσιων τοίχων, αλλά έδωσαν φωνή στην εργατική τάξη, τους ιθαγενείς και τους περιθωριοποιημένους. Man, Controller of the Universe – Diego Rivera – 1933 Πρόκειται για ένα retake της τοιχογραφίας “Man at the Crossroads” του Ντιέγκο Ριβέρα, που ανατέθηκε στο Rockefeller Center της Νέας Υόρκης. Απεικόνιζε αντιθέσεις μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού, με τον Λένιν, εργάτες, πλούσιες ελίτ, εικόνες πολέμου και επιστημονική πρόοδο.Η συμπερίληψη του Λένιν προκάλεσε διαμάχη και δεδομένης της άρνησης του Ριβέρα να τον αφαιρέσει, η τοιχογραφία καταστράφηκε το 1934.Πριν από την καταστροφή της, τραβήχτηκαν φωτογραφίες, που επέτρεψαν στον Ριβέρα να αναδημιουργήσει το έργο στο Μεξικό υπό τον νέο τίτλο “Man, Controller of the Universe” (“Άνθρωπος, Ελεγκτής του Σύμπαντος”), προσθέτοντας μορφές όπως ο Τρότσκι, ο Μαρξ, ο Ένγκελς, ο Δαρβίνος και ο John D. Rockefeller Jr. Η άνοδος των μέσων μαζικής ενημέρωσης τον 20ό αιώνα ενίσχυσε τον ρόλο της τέχνης στη διαμαρτυρία. Ο γραφίστας του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων, Emory Douglas, μετέτρεψε τις εφημερίδες και τις αφίσες σε ισχυρά όπλα οπτικής ρητορικής. Οι τολμηρές, σχεδόν σαν κόμικς, εικόνες του με προκλητικές μαύρες φιγούρες και σφιγμένες γροθιές έγιναν εμβληματικά σύμβολα της απελευθέρωσης των αφροαμερικανών. Παρομοίως, φεμινίστριες καλλιτέχνιδες στη δεκαετία του 1970 -όπως τα Guerrilla Girl- χρησιμοποίησαν προκλητικές αφίσες και δημόσιες εγκαταστάσεις για να εκθέσουν την ανισότητα των φύλων και τον ρατσισμό στον κόσμο της τέχνης και όχι μόνο. Do Women Have To Be Naked To Get Into the Met. Museum? – Guerrilla Girls – 1989 Το 1989, το Ταμείο Δημόσιας Τέχνης της Νέας Υόρκης ανέθεσε στα Guerrilla Girls, μια κολεκτίβα φεμινιστριών καλλιτεχνών που διατηρούν την ανωνυμία τους φορώντας μάσκες γορίλα δημοσίως, να σχεδιάσουν μια διαφημιστική πινακίδα. Επισκέφθηκαν το The Met για να συγκρίνουν τον αριθμό των γυναικών καλλιτεχνών που εκπροσωπούνται στις γκαλερί μοντέρνας τέχνης με τον αριθμό των γυμνών γυναικείων σωμάτων που εμφανίζονται στα έργα τέχνης που εκτίθενται. Συμπεριέλαβαν τα στατιστικά στοιχεία σε μια αφίσα που αναρωτιόταν: «Πρέπει οι γυναίκες να είναι γυμνές για να μπουν στο Met;» Το Ταμείο Δημόσιας Τέχνης το απέρριψε τελικά ως διαφημιστική πινακίδα, επικαλούμενο λόγους έλλειψης σαφήνειας, οπότε τα Guerrilla Girls βρήκαν έναν εναλλακτικό δημόσιο χώρο για το σχέδιό τους: Τα λεωφορεία της Νέας Υόρκης. Η αφίσα απέκτησε εμβληματικό χαρακτήρα για τον τολμηρό, εντυπωσιακό γραφικό σχεδιασμό της, ο οποίος περιλαμβάνει μια αναπαραγωγή της γυναικείας γυμνής φιγούρας από τον πίνακα Grande Odalisque (1814, στη συλλογή του Μουσείου του Λούβρου στο Παρίσι) του Γάλλου καλλιτέχνη Jean Auguste Dominique Ingres, η οποία φοράει μάσκα γορίλα. Έκανε επίσης εντύπωση με το μήνυμά του, το οποίο μιλούσε για την έλλειψη ποικιλομορφίας των φύλων στο Μουσείο και στον κόσμο της τέχνης γενικότερα τη δεκαετία του 1980. Η τέχνη του δρόμου έχει αναδειχθεί ίσως ως η πιο δημοκρατική μορφή τέχνης διαμαρτυρίας – προσιτή, άμεση και συχνά ανώνυμη. Τα τείχη του Βερολίνου μετά την πτώση του Σιδηρούν Παραπετάσματος έγιναν τεράστιοι καμβάδες ελπίδας και προειδοποίησης. Στη Χιλή, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Πινοσέτ, παράνομες τοιχογραφίες και στένσιλ φώναζαν την αλήθεια υπό την απειλή του θανάτου. Τα πιο πρόσφατα χρόνια, οι δρόμοι της Βηρυτού, του Χονγκ Κονγκ και της Μινεάπολης έχουν ξεσπάσει σε χρώματα και εικόνες – τα τεράστια πρόσωπα του Τζορτζ Φλόιντ και της Μπρένα Τέιλορ που απαιτούν δικαιοσύνη- ζωντανές τοιχογραφίες μαρτύρων και μαχητών της ελευθερίας που πυροδοτούν την αλληλεγγύη σε όλες τις ηπείρους. Ακόμη και ο Banksy, με τις πονηρές ανατροπές του, έχει μετατρέψει δημόσιους χώρους σε γκαλερί διαφωνίας, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη διαμαρτυρίας δεν δεσμεύεται από τοίχους γκαλερί. “My God, Help Me to Survive This Deadly Love” – Dimitry Vrubel – 1990(φωτογραφία εξωφύλλου) Η τοιχογραφία του Dimitry Vrubel, που πρωτοζωγραφίστηκε το 1990 και αποκαταστάθηκε το 2009, βασίζεται στην εμβληματική φωτογραφία του Régis Bossu από το αδελφικό φιλί το 1979 μεταξύ του Σοβιετικού ηγέτη Λεονίντ Μπρέζνιεφ και του ηγέτη της Ανατολικής Γερμανίας Erich Honecker με την ευκαιρία της επίσκεψης του Μπρέζνιεφ στην Ανατολική Γερμανία. Η τέχνη της διαμαρτυρίας δεν αποτυπώνει απλώς μια στιγμή- τη διατηρεί. Αρνείται να αφήσει τον κόσμο να ξεχάσει. Σε κάθε εξέγερση, σε κάθε επανάσταση, σε κάθε αγώνα για αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη, η τέχνη βαδίζει μπροστά – όχι πίσω από τα οδοφράγματα, αλλά στην πρώτη γραμμή. Μέσα από το πινέλο, το σπρέι ή ακόμα και τα ψηφιακά μέσα, η τέχνη προκαλεί την εξουσία, ανυψώνει το πνεύμα και προκαλεί όλους μας να φανταστούμε έναν καλύτερο κόσμο. Γιατί πολύ καιρό αφότου τα συνθήματα ξεθωριάζουν και τα τραγούδια σιωπούν, η εικόνα παραμένει – μια υπενθύμιση ότι η αντίσταση δεν είναι απλώς μια πράξη, αλλά μια μορφή τέχνης από μόνη της.

“Είναι η περίπτωση ενός ανθρώπου που μια μέρα σχεδόν κατά τύχη καταπιάστηκε με το γράψιμο γιατί ένοιωθε απορία για ό,τι συνέβαινε γύρω του.”[1] Ζηλεύω πολύ τους ανθρώπους που δεν έχουν απορίες. Που δεν έχουν απορίες για τίποτα απολύτως. Βέβαια όλοι έχουν κάποια ερωτηματικά, όπως, ας πούμε, τι θα φάμε σήμερα, πότε έχεις ρεπό, σε πόσες μέρες φτάνει η Κυριακούλα, Παρασκευούλα ζάχαρη Παρασκευούλα μέλι, πού θα πάτε του Αγίου Πνεύματος, παντρεύτηκες, ακόμη δεν γνώρισες την πεθερά σου, πόσα βγάζεις, λίγα είναι, πόσο δίνεις ενοίκιο, πολλά είναι, ακόμη δεν είναι δικό σου το σπίτι, τι θα φάμε αύριο, τι ώρα είναι. Αλλά αυτά, είναι ερωτηματικά. Όχι απορίες. Απορίες, δεν έχουν. Δεν αναρωτιούνται τίποτα. Για τίποτα. Δεν αναρωτιούνται, ας πούμε, γιατί αυτό είναι έτσι. Τι πάει να πει γιατί; Γιατί έτσι είναι. Πάντα έτσι ήταν. Πάντα έτσι ήταν; Πάντα έτσι ήταν. Δεν αναρωτιούνται τίποτα για τον εαυτό τους. Όποιος δεν αναρωτιέται για τον εαυτό του, αποκλείεται να αναρωτηθεί για οποιοδήποτε άλλο πλάσμα στον κόσμο. Δεν αναρωτιούνται πού πάνε οι ψυχές όταν πεθαίνουν. Αυτό το έχουν σίγουρα λυμένο, με τις δύο επικρατέστερες απαντήσεις.  Είτε οι ψυχές πάνε στον παράδεισο, τι είναι παράδεισος, δεν αναρωτιούνται – – είτε μια ζωή την έχουμε, κι αν δεν την γλεντήσουμε, γλέντα την ζωή, όλοι δύο μέτρα παίρνουν γη. Ζηλεύω πολύ τους ανθρώπους που πιστεύουν με πάθος το μυαλό τους, γιατί το θεωρούν μεγάλο. Ο Φάουστ λέει “Αχ! Σπούδασα φιλοσοφία και νομική και ιατρική – κι αλοίμονο και θεολογία με κόπο και επιμονή. Και να’ μαι εδώ με τόσα φώτα, εγώ, ανόητος όσο και πρώτα.” – ή κάπως έτσι τέλος πάντων.[2] Δεν έχω ζηλέψει τίποτα στην ζωή μου περισσότερο από τους ανθρώπους που δεν έχουν απορίες. Αν δεν έχεις απορίες, δεν παίρνεις κανένα ρίσκο. Δεν θέλεις. Δεν έχεις την ανάγκη. Κι αυτό, το ζηλεύω. Αυτό. Το να μην έχεις την ανάγκη να πάρεις κανένα ρίσκο. Τι ειρήνη, θεέ μου. “Μπορούσα να διαλέξω ανάμεσα από μια γαληνεμένη ρουτίνα και το πάθος του αγνώστου. Αλλοίμονο, διάλεξα το δεύτερο.”[3] Αν είχα τρεις ευχές, θα έκανα την εξής μία: Να ζήσω σαν άνθρωπος που δεν έχει απορίες, έστω για μία μέρα. Και τότε, θα είχα στην ζωή μου ένα και μόνο ερωτηματικό: Τι μαλακίες μας λέει αυτή τόση ώρα; – [1] Σελ. 15 σε Ιονέσκο, Ε. (1982). Πείνα και Δίψα, Η Φαλακρή Τραγουδίστρια. Η μονομαχία κι ο θάνατος στον Ιονέσκο, Robert Abirached, Φεβρουάριος 1966, “τετράδια” Ρενώ-Μπαρρώ. Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη (μτφρ: Γιώργος Πρωτοπαπάς). [2] Σελ. 12 σε Goethe, J. W. v. (1889). Faust: A Tragedy. London, New York and Melbourne: Ward, Lock and Co. (transl. by Bayard Taylor) Harvard College Library.  [3] Σελ. 64ιδ’ σε Ιονέσκο, Ε. (1982). Πείνα και Δίψα, Η Φαλακρή Τραγουδίστρια. Πείνα και Δίψα, Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη (μτφρ: Γιώργος Πρωτοπαπάς).

Χτυπάει το ξυπνητήρι, 10:10, να κάνω μια ευχή, σκέφτεται. Στριφογυρίζει στα μαλακά της σκεπάσματα, κάνει ψύχρα και δεν θέλει να τα αφήσει. Της λείπει το διπλό κρεβάτι που είχε κάποτε.  Η προοπτική να ξαπλώσει άνετα άλλο ένα σώμα μαζί με το δικό της. Θα το αποκτήσω ξανά, σκέφτεται. Δεν ξέρει πότε, αλλά θα γίνει. Πρέπει να γίνει. Για την προοπτική, ρε γαμώτο! Σηκώνεται, πιάνει τα μαλλιά της κοτσίδα, ανοίγει τα πατζούρια, της επιτίθεται ο ήλιος. Κλείνει τα μάτια της, χαμογελάει και τον ρουφάει μέσα από το τζάμι.  Επιτέλους. Γυρίζει την πλάτη της στον ήλιο και παίρνει το τετράδιο που έχει πάντα δίπλα στο κρεβάτι της. Γράφει στα όρθια: “Σήμερα ξύπνησα ξεκούραστη. Στο κεφάλι μου έχει σταματήσει, πια, ο πόλεμος – – εμφύλιος συνήθως, και, συνήθως, καμία πλευρά δεν έχει στρατηγικό πλεονέκτημα. Σήμερα, στο κεφάλι μου κάνει ειρήνη. Σήμερα, ξύπνησα και πεινούσα. Πεινάω. Φαντάζομαι φαγητά. Μέχρι τώρα έτρωγα για επιβίωση. Τώρα, πεινάω για ζωή. Σήμερα, ξύπνησα και ήθελα να πιώ καφέ. Επειδή μου αρέσει. Όχι επειδή μου χρειάζεται. Ζεστό καφέ. Τον φτιάχνω και τον αφήνω στο παράθυρο να κρυώσει. Καθώς κρυώνει ο καφές, φαντάζομαι όλη μου την μέρα. Δεν έχει μέσα καμία σκιά. Ψέμματα. Έχει. Πολλές.  Πάρα πολλές. Δεν έχει, όμως, καμία σκιά που να φοβάμαι. Είπαμε, σταμάτησε ο πόλεμος. Συνθηκολογήσαμε. Κάναμε ειρήνη. Όλες οι πλευρές. [Το κοίταγμα στο βάθος, αυτή η τόσο επώδυνη, αλλά και τόσο γόνιμη διαδικασία…] Πίνω τον καφέ μου και συνεχίζω να σκέφτομαι την μέρα μου – τι θα κάνω μόλις πιώ τον καφέ, τι θα φάω το μεσημέρι, τώρα βάζω και αλάτι στο φαγητό μου, τι ώρα θα φύγω από το σπίτι – και μετά έφτασα στην νύχτα μου – – τρόμαξα. Όχι για πολύ. Γιατί άναψα το φως. Δεν φοβάμαι πια το φως. Και γι’ αυτό, δεν φοβάμαι πια την νύχτα. Δεν την φοβάμαι πια. Όταν φοβάμαι, απλώς ανάβω το φως. Επιτέλους. Καλημέρα!” – Το απόσπασμα στις αγκύλες είναι από το κείμενο του Σ. Στρούμπου “Πρώτες σημειώσεις και σκέψεις για το “Εμείς” του Γεβγκιένι Ζαμιάτιν”:  https://www.simeiomiden.gr/wp-content/uploads/prwtes-shmeivseis.pdf

Οι Γάλλοι δεν λένε “σκηνοθέτης”. “Αυτή που φτιάχνει την σκηνή.” Ούτε “director” λένε. “Αυτή που κατευθύνει.” Λένε “réalisatrice”. Αυτή που πραγματοποιεί. – Σταμάτα να διαβάζεις, το’ χεις κάψει. – Συμβαίνουν πολλά πράγματα στον κόσμο και δεν μπορώ, πια, να μοιραστώ τίποτα μαζί σου. – Ωραίο αυτό, αρκετά ποιητικό. – Ποιος είναι τόσο σκληρός που να του μιλάς για δυστυχία και να σου απαντάει με ταξική ανάλυση; – Πιασάρικο το θέμα, μιλήστε μας γι’ αυτό. – Η συχνότητα που βρίσκεσαι είναι παράφωνη, δεν ακούς; – Ωραίο αυτό με το παράφωνο, “παράφωνη συχνότητα, παράφωνη ζωή” και τέτοια. Κάνει λίγο στιχάκι γραμμένο σε τοίχο από οργισμένα ρομαντικό 15χρονο ή από καθόλου χαριτωμένο αρνητή ενηλικίωσης 35άρη. – Τι να σου κάνει ένα αχ, καλή μου; Πολλά αχ μαζί όμως, κάνουν λίγο έρωτα – τέλος πάντων, αργότερα αυτά. – Ωραίο αυτό με το “αργότερα αυτά”, δίνει έτσι μια αίσθηση επέκτασης του χρόνου και ταυτόχρονα ματαίωσής του και παρουσιάζει μια νεοκαντιανή αντίληψη της κοσμολογίας του εστιασμένου εσωτερικού αφηγητή που είναι παντογνώστης και χρησιμοποιεί το κυκλικό σχήμα και διάφορα άλλα τέτοια τρομερά ενδιαφέροντα. – Είσαι μοναχική; Ναι. Τότε γιατί κάνεις αυτή τη δουλειά; Γιατί είναι ο τρόπος μου να μοιράζομαι. – Αυτό το τελευταίο, πολύ εφηβικό μελόδραμα. “Γιατί είναι ο τρόπος μου να μοιράζομαι”. Σε λίγο Θα μας πεις και για την συλλογικότητα και την επανοικειοποίηση του δημόσιου χώρου – θυμάσαι τότε που συζητούσαμε αν το σωστό είναι “επανοικειοποίηση” ή σκέτο “οικειοποίηση”, γιατί στην πραγματικότητα δεν μας ανήκε ποτέ και διάφορα άλλα τέτοια τρομερά ενδιαφέροντα. – Δεν θυμάμαι τους ανθρώπους που αγάπησα, θυμάμαι όμως ότι τους αγάπησα ξανά όταν μου χάρισες μια ζωγραφιά. – Η λογική δεν μπορεί να περιγράψει την κάθοδο στον Άδη με έναν μαύρο καθρέφτη για πάτωμα. Η ταξική ανάλυση δεν μπορεί να ανακουφίσει τον φόβο σου για τον Άδη. Μια ζωγραφιά, όμως, μπορεί. – Η λέξη Director δεν μπορεί να αποδώσει την Σκηνοθεσία. Η λέξη Σκηνοθεσία δεν μπορεί να αποδώσει την Σκηνοθεσία. Μόνο η λέξη Réalisatrice μπορεί. Réalisatrice. Αυτή που πραγματοποιεί. Αυτή που φέρνει στην πραγματικότητα. Αυτή που κάνει πραγματικότητα. Σκηνοθεσία σημαίνει Πραγματικότητα. Η καλύτερη ιδέα είναι αυτή που γίνεται πράξη. – Κυκλικό σχήμα.

Ο χορός είναι η συγγνώμη της φύσης για τις λέξεις. Ο κινηματογράφος είναι η συγγνώμη της τεχνολογίας για την εξέλιξη. Το θέατρο είναι η συγγνώμη της μαγείας για την λογική.

Τον απασχολεί ο χρόνος. Η αγάπη είναι πάντα η απάντηση. Το μέλλον είναι εδώ. – Φλυαρεί; Ναι. Μοιάζει αφελές; Ναι. Είναι αχταρμάς; Ναι. Ναι σε όλα, χωρίς λευκό σε καμία παράγραφο. – Φλυαρεί.  Μοιάζει αφελές.  Και είναι αχταρμάς. Πράγματι. Ποιος το λέει; Ένας ενήλικας. Ένα παιδί; Τι θα έλεγε ένα παιδί; – Ένα παιδί δεν κάνει  – και δεν λέει –  ποτέ κάτι περιττό. Γιατί, ανακαλύπτει τον κόσμο. Όταν δεν ξέρεις τίποτα, δεν μπορείς να κάνεις κανένα λάθος. Απλώς, ψάχνεις. – Ένας ενήλικας οφείλει να μην κάνει  – και να μην λέει –  ποτέ κάτι περιττό. Πρέπει να ξέρει τι θέλει να πει. Να ξέρει πώς θα το πει, πότε θα το πει και σε ποιον θα το πει. – Ο Κόπολα γράφει εκεί που δεν πιάνει μελάνι όλους τους κανόνες που υπάρχουν για να φτιάξεις μια ιστορία. Φτιάχνει την ιστορία του με χιούμορ, κιτς, πολέμους, δυστοπίες, ιδέες, έρωτες, σκάνδαλα, ναζισμούς, Ρώμες, Ελλάδες, αρχαιότητες και φουτουρισμούς, γερασμένους και νεογέννητα, διαφθορές και αγάλματα που κλαίνε – “όσο σε λατρεύω, τόσο διαφθείρεσαι. Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι που λάτρευαν τα αγάλματα” -, κτίρια που γκρεμίζονται, αποφθέγματα, φιλοσοφία και λιωμένα ρολόγια στους ουρανούς. Κι όλα αυτά, σε αφθονία. Δεν τον νοιάζει, πια. Τα βάζει όλα μέσα. Με απληστία. Απληστία πολλή, και πολύ. Μα, γιατί το κάνει τώρα αυτό;  Δεν χρειαζόταν. Όμως – γιατί δεν χρειαζόταν; Τί δεν χρειαζόταν; Τι ώρα αποφασίσαμε τι είναι περιττό να ειπωθεί και τι όχι; – Η Σούζαν Σόνταγκ πάντα επαινούσε την απληστία. Τον Γκοντάρ, που έβαζε μέσα στις ταινίες του όλα όσα περνούσαν απ’ το κεφάλι του. Τον Κανέττι, που αποφάσισε στα 16 του ότι θα τα μάθει “όλα”, και περίπου τα κατάφερε. Τον Μπένγιαμιν, που μάζευε ατελείωτα βιβλία, και δεν σταμάτησε ποτέ. Η Σούζαν Σόνταγκ θα λάτρευε το Megalopolis. –  Μια ταινία που σταματάει τον χρόνο, για λίγο και τον γυρίζει στην αρχή. Εκεί που τα λέμε όλα και δεν μας νοιάζει αν είμαστε φλύαροι αν είπαμε πολλά αν άρεσαν αυτά που είπαμε κι αν μας κατάλαβε κανένας. – Μια ταινία, που μοιάζει να’ ναι η πρώτη. Μια ταινία, που κουβαλάει τα χρόνια του ανθρώπου που την έφτιαξε. – Μια ταινία που μοιάζει να’ ναι η πρώτη. Μια ταινία, που κουβαλάει τον χρόνο του ανθρώπου που την έφτιαξε. Και γι’ αυτό, είναι επιλογή του. – Μια ταινία που λέει την αλήθεια και μόνο την αλήθεια. Την δικιά του αλήθεια. Ορκίζεται.

Η Β. νοιώθει πάντα πιο άνετα να παρατηρεί, παρά να συμμετέχει. Γι’ αυτό και, κάθε φορά που βγαίνει έξω, φοβάται. Κάθε φορά που βγαίνει έξω,  και κάθεται στο ίδιο τραπέζι με άλλους ανθρώπους,  φοβάται. Φοβάται, μην τυχόν και χρειαστεί να μιλήσει για τον εαυτό της. Κάθε φορά που είναι να βγει έξω, λίγο πριν φύγει απ’ το σπίτι, καθώς ετοιμάζεται, κάνει πρόβες. Φτιάχνει σύντομους μονολόγους, ταιριάζει τις επιθυμητές λέξεις και προσπαθεί να τις προφέρει. Μαντεύει τις ερωτήσεις.  Tι δουλειά κάνεις; Με τι ασχολείσαι; Πότε έχεις ρεπό; Τι θα κάνεις το Σαββατοκύριακο; Καμιά καλή σειρά είδες τώρα τελευταία; Πού μένεις; Έχεις παιδιά; Όχι; Γιατί; Παντρεμένη; Ακόμα; Γιατί; Μόνη; Ακόμα; Γιατί; Βγαίνοντας από το σπίτι,  περπατάει στους δρόμους με αλλοπρόσαλλη μουσική στ’ αυτιά της. Μέχρι να φτάσει στο σημείο συνάντησης, έχει ερμηνεύσει όλη την δισκογραφία της Μπρίτνει Σπήαρς,  φορώντας φίδια για κασκόλ. Φτάνοντας στο σημείο συνάντησης,  φοράει πια το πρόσωπο που πρέπει – επιτέλους. Με τις πρώτες χαιρετούρες, ο φόβος της σταδιακά εξαφανίζεται. Κανείς δεν θέλει να την ρωτήσει τίποτα. Πάντα το ξεχνάει αυτό. Ότι κανείς δεν θέλει να την ρωτήσει τίποτα. Κανείς δεν θέλει να ακούσει κάποιον άλλον ήχο,  εκτός από την δική του φωνή. Γιατί, άραγε, τους φαίνεται τόσο σημαντικός αυτός ο ήχος; Δεν έχουν καν ωραία φωνή. Η Β. σκεφτόταν, ότι αν κάποιος της μιλούσε εκείνο το βράδυ,  θα ήθελε να της κάνει μόνο μία ερώτηση. Είσαι χαρούμενη;